عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

105

منازل السائرين ( شرح عبد الرزاق الكاشانى ) ( فارسى )

را بپذيرد . پس سالك بايد علم ظاهر را رها كند ، و علم باطن را اخذ نمايد تا به مقام معرفت و شهود بار يابد . ] و قصد را به كشف تسليم كند ؛ [ يعنى هنگامى كه كشف او را مىپوشاند ، قصد را رها كند ؛ زيرا كشف ، حضور مطلوب را به سالك مىنماياند ، و هرگاه مطلوب حاضر آمد ، قصد باطل مىگردد ؛ زيرا كه قصد دستيابى به آنچه حاصل و حاضر است جهل و نادانى است . و ازاين‌رو ، صاحب كشف ، قصد را به خاطر كشف ترك مىگويد . ] و رسم را به حقيقت تسليم كند . [ يعنى ذات خود را تسليم كند تا در شهود حقيقت فانى گردد . چه ، ذات بنده ، رسمى است كه حقيقت ، آن را فانى مىسازد ، چنان‌كه نور ، ظلمت را . ] درجهء سوّم ، آن است كه ما سوى اللّه را به حق تسليم كند ، به‌گونه‌اى كه از مشاهدهء اين تسليم ، سالم [ و منزّه ] باشد ؛ بدين نحو كه مشاهده كند اين حق‌تعالى است كه او را به خويش تسليم كرده است . [ توضيح اينكه : وقتى سالك در درجهء دوم تسليم ، رسم خود را به حق‌تعالى تسليم كرد ، باب فناى فى اللّه بر وى گشوده مىگردد ؛ پس مشاهده مىكند كه همهء رسوم و خلايق ، فانى و مضمحل در حقند . و اين همان « تسليم ما سوى اللّه به حق تعالى با سلامت از رؤيت تسليم » است ؛ چرا كه هرگاه حق‌تعالى تجلى كند ، نور او چيزى از ظلمتهاى حجابها ( - اغيار ) باقى نمىگذارد ، و هيچ نام و نشانى از غير او باقى نمىماند . سالك در اين مقام با چشم حق مشاهده مىكند كه حق‌تعالى خودش را به خودش تسليم كرده است ؛ و ازاين‌رو ، نه شهود رؤيت و نه امور ديگر مزاحمتى براى او ايجاد نمىكند . چون تنها حق‌تعالى است و صفات و افعال او . ]